مير محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى

مقدمه و فهرست 9

طب اكبرى ( فارسى )

4 . ميزان الطب را كه در سال 1113 ه . ق تأليف كرده ، و قبلا در همين مؤسسه تصحيح و به چاپ رسيده است . 5 . مفرّح القلوب ( در دانش كليات ) شرحى است بر پنج مقالهء اول كتاب قانونچه ، تأليف حكيم محمود بن محمد بن عمر چغمينى متوفى به سال 745 ه . ق كه در زمان محمد فرخ سير تأليف كرده است و شرح بر قسمت امراض قانونچه را به كتاب « طب الاكبر » ارجاع داده است . 6 . مجربات اكبرى 7 . مجربات هنديه 8 . قرابادين قادرى ( در دانش داروسازى و تراكيب ادويه ) را در سال 1126 ه . ق تأليف كرده و به نام مرادش عبد القادر گيلانى ناميده است و ظاهرا آخرين تأليف طبى او بوده است . اما كتاب « طب اكبرى » ، دوره‌يى كامل در علم الامراض است كه مؤلف ، آن را به عنوان ترجمه‌يى از كتاب ارزشمند و بىهمتاى « شرح اسباب و علامات » تأليف « شيخ برهان الدين نفيس بن عوض كرمانى » با حذف زوايد آن و افزودن فوايد و نكات مفيد فراوان نگاشته است . اما متأسفانه در بين دانشجويان طب سنتى و حتى برخى اساتيد اين فن چنين تلقى شده است كه اين كتاب ، تلخيص كتاب « شرح اسباب و علامات » است و حال آنكه نتايج تحقيقات گروه مصححين اين كتاب كه مقارنه‌يى دقيق ميان اين دو كتاب در ضمن دستور مطالعاتى ايشان بوده حاكى از آن است ادعاى حكيم ارزانى نه فقط ادعاى درستى است - و اين كتاب نه فقط مشتمل بر ترجمهء تمام مطالب « شرح اسباب » و البته با حذف اندكى مطالب كه در نظر ايشان جزو زوايد بدون فايدهء مهمى بوده مىباشد و فوايد فراوان هم بر آن افزوده - بلكه در بسيارى از موارد حكيم ارزانى سرفصل‌هاى جديدى را در كتاب گشوده و مباحث كاملا تازه‌يى را مطرح نموده . و هرجا هم مطلبى داراى پيچيدگى بوده شرحى وافى بر آن نگاشته است . بنابراين ، نظر ما بر اين است كه اين كتاب شريف را حقيقتا مىتوان « ترجمه و شرحى بر شرح الأسباب و العلامات » ناميد . گرچه مترجم گاهى در ترجمه موفق نبوده چنانچه مواردى را ما در پاورقى با متن « شرح الأسباب و العلامات » تطبيق داده‌ايم و اشتباه مترجم را ثابت كرده‌ايم . روش ما در تحقيق ، تصحيح و احياى كتاب مجموعهء امورى كه در احياى اين كتاب پس از مشورت‌هاى علمى و تحقيق و ارزيابى